Mirastan Mal Kaçırma (Muris Muvazaası) ve Saklı Pay Davaları
Pera Legal & Partners · 2026-07-28T09:00:00.000Z
Muris muvazaası nedir, tapu iptali ve tescil davası nasıl açılır, saklı pay oranları nelerdir ve tenkis davasında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Miras hukukunun uygulamada en çok dava konusu olan başlığı, mirasbırakanın sağlığında yaptığı devirlerle bazı mirasçıları devre dışı bırakmasıdır. Bu durum hukukumuzda iki ayrı dava türüyle karşılanır: **muris muvazaası** ve **tenkis**. ## Muris Muvazaası Nedir? Mirasbırakan (muris), aslında bağışlamak istediği taşınmazı, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla **satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi** gibi göstererek devrediyorsa, ortada bir muvazaa vardır. Burada iki işlem bulunur: - **Görünürdeki işlem** (satış): Tarafların gerçek iradesini yansıtmadığı için geçersizdir. - **Gizli işlem** (bağış): Taraflar gerçekte bunu istemiştir; ancak resmî şekil şartına uyulmadığından o da geçersizdir. Her iki işlem de geçersiz olduğundan, taşınmazın tapu kaydının iptali ile mirasçılar adına tescili istenebilir. ## Muvazaanın Belirtileri Mahkemeler muvazaa iddiasını değerlendirirken somut olgulara bakar. Yerleşik uygulamada dikkate alınan ölçütler şunlardır: - Mirasbırakanın devir için **gerçek bir ihtiyacının bulunmaması**, - Satış bedeli ile taşınmazın gerçek değeri arasındaki **fahiş fark**, - Devralanın alım gücünün bulunmaması, bedelin fiilen ödenmemiş olması, - Mirasbırakanın devirden sonra taşınmazı **kullanmaya devam etmesi**, - Aile içi ilişkiler, mirasçılar arasındaki husumet ve devrin zamanlaması. > Muris muvazaası davasını yalnızca **saklı pay sahibi olsun olmasın tüm mirasçılar** açabilir. Dava, terekeye dönüş sağladığı için miras payı oranında sonuç doğurur. ## Zamanaşımı Var mı? Muvazaa nedeniyle açılan tapu iptali ve tescil davaları **zamanaşımına ve hak düşürücü süreye tabi değildir**. Mirasbırakanın ölümünden yıllar sonra dahi dava açılabilmesi mümkündür. Bu yönüyle tenkis davasından ayrılır. ## Tenkis Davası ve Saklı Pay Mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü sınırsız değildir. Bazı mirasçıların kanunen korunan bir payı vardır: **saklı pay**. Mirasbırakan saklı payları zedeleyecek şekilde kazandırmada bulunmuşsa, saklı pay sahibi mirasçılar **tenkis davası** açarak bu tasarrufların yasal sınıra indirilmesini isteyebilir. Yürürlükteki düzenlemeye göre saklı pay oranları: - **Altsoy (çocuklar, torunlar):** Yasal miras payının **yarısı** - **Ana ve baba:** Yasal miras payının **dörtte biri** - **Sağ kalan eş:** Altsoy veya ana-baba ile birlikte mirasçı olduğunda yasal miras payının **tamamı**; diğer hâllerde **dörtte üçü** Kardeşlerin saklı payı bulunmamaktadır. ## Tenkiste Süreler Muvazaadan farklı olarak tenkis davası **hak düşürücü süreye** tabidir. Saklı pay sahibi mirasçılar, saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren **bir yıl** ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden **on yıl** geçmekle dava hakkını yitirir. ## Hangi Davayı Açmalı? İki dava farklı şartlara dayandığından uygulamada birlikte veya kademeli olarak ileri sürülür: Öncelikle muvazaa nedeniyle tapu iptali ve tescil talep edilir; bu talebin reddi hâlinde **terditli** olarak tenkis istenir. Bu kademeli kurgu, muvazaanın ispatlanamadığı hâllerde hak kaybını önler. ## Sonuç Mirastan mal kaçırma dosyaları; tapu kayıtlarının, banka hareketlerinin, tanık beyanlarının ve keşif-bilirkişi incelemelerinin birlikte değerlendirilmesini gerektiren teknik dosyalardır. Talebin doğru kurulması ve sürelerin kaçırılmaması için bir **miras hukuku avukatıyla** çalışılması önemlidir. *Bu yazı genel bilgilendirme amaçlı olup hukuki görüş niteliği taşımaz.*